Zeeland: mooi en leeg (De Boekenneus Alek Dabrowski)

12 jan 2017

De Boekenneus steekt zijn neus graag in boeken. Hij leest fictie en non-fictie en heeft een neus voor actuele verhalen en levenslessen in de literatuur. De boekenneus is Alek Dabrowski.  

 

Zeeland is mooi en stil. Het is de provincie met het minst aantal inwoners van Nederland. Zuid-Holland telt er met 3,6 miljoen bijna tien keer zoveel als Zeeland. Bovendien wonen er per vierkante kilometer zes keer zoveel mensen in Zuid-Holland dan in Zeeland. In Zeeland kun je je alleen met de natuur wanen. Het vele water maakt de provincie uitgestrekt en voor mensen in de rest van het land lastig bereikbaar.

Maar als Zeeland zo mooi is, waarom wonen er dan zo weinig mensen? Misschien is Zeeland juist mooi omdat er zo weinig mensen wonen? De mensen die er wonen zijn gemiddeld ouder dan in bijvoorbeeld Rotterdam. Zeeuws-Vlaanderen is het meest grijze deel van Nederland. Jongeren trekken van oudsher weg uit de provincie. Zij studeren in de Randstad en blijven daar. Terugkerende ouderen nemen hun plek in, tot voor kort! Er is een kentering aan de gang. Meer ouderen verlaten de provincie. Vooral om dichter bij hun kinderen te gaan wonen.

Of er een direct verband is weet ik niet, maar de afgelegenheid en leegheid gaat in Zeeland samen met een streng christelijk geloof. Zeeuwen zijn trouwe kerkbezoekers. Voor schrijvers kan een orthodoxe opvoeding een bron van inspiratie zijn. Franca Treur groeide op in een boerengezin. Haar ouders waren streng gereformeerd. In 2009 debuteerde zij met ‘Dorsvloer vol confetti’, waarin zij dit milieu beschrijft. Het boek werd een verkoopsucces en werd in 2014 verfilmd.

 

Katelijne is twaalf jaar en woont op een boerderij tussen zes broers. De vader en de moeder beschrijft Treur met enige afstandelijkheid. Zij zijn streng gelovig, maar ook liefdevol. Katelijne neemt een bijzondere plek in het gezin in. Zij mag als meisje niet deelnemen aan het mannenwerk maar helpt vooral in het huishouden. Zij houdt erg van lezen, haalt een hoge cito-score en is slimmer dan haar broers. Maar Katelijne kan de aardse verleidingen niet weerstaan. Wanneer haar ouders erachter komen dat zij op de kermis is geweest krijgt zij straf. Toch oordeelt Treur niet zwaar over het gezin en over het strenge geloof.

Prachtig is de slotscène in het boek waarbij Katelijne confetti uitstrooit op de bruiloft van haar nog jonge broer. Alles wijst erop dat Katelijne zowel Zeeland als God zal verlaten. Ook de schrijfster woont niet meer in Zeeland, maar zij komt er wel graag.

Het brave en christelijke beeld van Zeeland – ‘ons bin zuunig’ – roept verzet op. In ‘Zondig in Zeeland’ staan 26 verhalen van Zeeuwse schrijvers die hiermee het strenge imago willen bijstellen: ‘ons bin zondig’. Er staan bekende Zeeuwen in, zoals Freek de Jonge, Oek de Jong en ook Franca Treur. Daarnaast leveren onbekende schrijvers een zondig verhaal. Een van hen is een van oorsprong Rotterdammer met het vreemde pseudoniem Kaki Gaia-Dada. Hij woont al langere tijd in Westdorpe.

In zijn verhaal ‘Visserman’ ligt een oude zeeman op sterven in een tehuis. Hij is gekweld en denkt terug aan de zee. Zijn leven is over. Hij wil eruit stappen. Hij was zondig, maar heeft geen spijt. “Visserman is er van overtuigd dat Zeeuwen het verkeerde geloof aanhangen. Daar maak je geen vrienden mee. Sterker nog, het leidt tot eeuwige verbanning en isolement.” Wanneer hij een laatste sigaret opsteekt stormen de zusters zijn kamer binnen vanwege het brandalarm. Ze snoeren hem vast. De pillenvoorraad ligt buiten handbereik.

Zeeland heeft vele kanten: het strenge geloof, de deltawerken, de uitgestrektheid, de leegte, het water en de mooie natuur. Ik raad je aan Zeeland vaker te bezoeken, maar ik raad je ook aan deze raad niet op te volgen, zodat Zeeland leeg en mooi blijft. Het Zeeuwse land inspireert tot poëzie. Ik sluit met een passend stuk uit het gedicht ‘Regen’ van de Zeeuwse dichter J.C. van Schagen (uit zijn bundel ‘Narrenwijsheid’).

de mensen zijn weggegaan
de straat is leeg
want het moet stil zijn
in het huis van de grijze regen
nu is hij overal gekomen
over de stad en over de weiden
en over de huiverende slootjes danst de regen
hij ritselt stilletjes tussen het helm in het duin
en hij vertelt de bladeren van het statig bos

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.