Schenk maar bij! (De Boekenneus Alek Dabrowski)

16 feb 2017

De Boekenneus steekt zijn neus graag in boeken. Hij leest fictie en non-fictie en heeft een neus voor actuele verhalen en levenslessen in de literatuur. De boekenneus is Alek Dabrowski.  

De Tweede Kamer debatteert deze week over alcohol, en dan natuurlijk over de kwalijke kanten ervan. Een aantal gemeenten deed onderzoek naar doorschenken in cafés. Acteurs die ‘dronken’ een café betraden vroegen om nog een biertje. De conclusie: Stomdronken? Ze schenken je gewoon bij. Dat gold althans voor de overgrote meerderheid van de cafés uit dit onderzoek.

Of er onder schrijvers relatief veel drinkers zijn weet ik niet. Wel wordt er in verhalen en romans veel over alcohol en drankzucht geschreven. Literatuur is vaak drama. Een alcoholische roes leidt in de regel tot meer drama. Een van de bekende boeken met een alcoholist als held is ‘Onder de vulkaan’ van Malcolm Lowry. Geoffrey Firmin is Brits oud-consul in Mexico. Zijn wereld draait om drank. Het boek beschrijft één dag uit zijn leven: zijn vrouw keert naar hem terug, maar het is al te laat. Als het heel ernstig wordt, drinkt de consul Mezcal. Ook vandaag, zijn laatste dag.

De Russische tegenhanger is van Venedikt Jerofejev, ‘Moskou op sterk water’. Venja is met de trein vanaf Moskou op weg naar zijn meisje in Petoesjki. Hij zal er nooit komen. Hij gaat ten onder aan zijn onvoorstelbare drankzucht. De cocktails uit het boek, zoals ‘De tranen van het Komsomolmeisje’ zijn legendarisch. 

Een iets minder bekend boek in Nederland is ‘Aangeschoten’ van Kenneth Cook. Het verhaal uit 1961 speelt zich af in een verre uithoek van Australië. Hoofdpersoon is John Grant, leraar tegen wil en dank in Tiboonda. Hij ontvlucht in de vakantie het gehucht om naar Sydney te gaan. In het stadje Yabba raakt hij echter zijn geld kwijt. Hier ontmoet Grant mannen die hem constant wat te drinken aanbieden. Als het bier op is, dan is er altijd nog de whisky. De filosofie van de bewoners is simpel. ‘Zeven of acht of negen biertjes en je hebt controle over jezelf en je lot, hoe groot de kater ook was die je had toen je wakker werd.’ De drank houdt hem steeds meer in de greep, tegen wil en dank. ‘Het bier kwam en Grant dronk het gulzig, in één teug. Dit had niets te maken met genieten; dit was puur een kwestie van overleven.’ Uiteindelijk gaat het mis. Totaal gebroken ligt hij in een park, een geweer in zijn hand, met daarin nog één kogel. Maar het verhaal loopt verrassend anders af. Eén ding is zeker: John Grant zal nooit aankomen in Sydney. 

Er zijn weinig voorbeelden van vrouwelijke drankzuchtigen in de literatuur. Maar in Nederland verscheen vorig jaar ‘Pussy album’ van Stella Bergsma. Eva van Liere is lerares. Zij raakt haar baan kwijt en gedraagt zich steeds buitensporiger. Overmatig drankgebruik en liefdeloze seks zijn de hoofdbestanddelen in haar leven geworden. Zij gaat eraan ten onder. Het verhaal is daarmee snel verteld, maar de manier van vertellen is prachtig. Het boek is uiterst tragisch, maar ook uiterst humoristisch. Je moet wel tegen een stootje kunnen. Eva drinkt alles door elkaar, en in een straf tempo. Het is nooit genoeg. Met een opgepikte dichter drinkt zij wijn. In bed kan zij niet slapen. ‘Wat doe ik hier? Met wijn in zo’n tevreden tempo raak je toch niet bewusteloos.’ Om iets te verdienen brengt Eva de post rond. Zij stopt regelmatig bij het Knelpunt voor een drankje. ‘Daar zitten we weer, een kroeg vol ons. Op de krukken geplakt met onze bek om de tap.’ Daar wordt zij tenslotte ook geweerd. Wat rest is de gang van slijterij naar huis. Het loopt slecht af met Eva.

In deze boeken wordt niet moralistisch gedaan over drank. De drinkers zijn antihelden en hebben vaak iets sympathieks. In ‘Aangeschoten’ is drinken voor de hele bevolking dagelijkse routine. In ‘Pussy Album’ gaat Eva vastberaden haar ondergang tegemoet. Het boek heeft humor, maar geeft ook een schrijnend beeld van een alcoholiste. Alcoholconsumptie indammen, vooral bij jongeren, is een nobel streven. Het punt is dat bier en wijn ook gewoon lekker zijn. Dit wordt wel eens vergeten door politici. In boeken over alcoholisten herkennen we de momenten van lol die we zelf beleefden. Maar niet iedereen kan zich inleven in de extremiteiten zoals Eva van Liere die ons voorschotelt. Erover lezen is leuker dan het zelf meemaken.

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.