Privé-domein: veelzijdig en vreemd

13 aug 2013

De mooiste reeks van Nederland staat nog altijd uitgestald in een speciaal kastje op de eerste in de Centrale Bibliotheek. Deze reeks met allerlei dagboeken en memoires bestrijkt de gehele wereldliteratuur. Daar zitten vreemde, obscure geschriften tussen van schrijvers die vaak wat buiten de normale samenleving stonden. Hieronder volgen vier vakantietips voor lezers die eens iets anders dan een doorsnee dagboek of Zweedse thriller willen lezen.

Ten eerste aandacht voor Inferno van de licht krankzinnige August Strindberg.

Strindbergs meest donkere periode in zijn leven leverde ons een van de mooiste dagboeken van hem op. In Inferno doet hij verslag van de jaren 1896-1897. Hij is zijn vaderland ontvlucht, woont in Parijs en houdt zich bezig met wilde scheikundige experimenten zoals het maken van goud. Later vertrekt hij naar een dorpje in Duitsland waar zijn kinderen en schoonfamilie wonen. Het hele dagboek is doortrokken van absurditeiten. Het is komisch maar ook diep tragisch. 

Strindberg meet zijn gektes in Inferno breed uit: godsdienstwaan, het voortdurend leggen van allerlei verbanden, achtervolgingswaan, extreme doodsangst, het gevoel dat de duivel het op je gemunt hebt en angst om door elektriseermachines gedood te worden. Het dagboek is precies lang genoeg; bij honderd pagina meer zou het niet meer leuk zijn om iemand zo te zien lijden.

De vraag is wel onder welke omstandigheden hij het boek heeft geschreven: diep in een waanwereld of achteraf met enige distantie en wellicht hier en daar wat aangedikt. Eén ding is zeker, hij schreef het prachtig op.

Mijn tweede tip is van Arthur Schopenhauer. Een boek met de titel Er is geen vrouw die deugt, is nogal provocatief. En dat was ook zijn bedoeling. Schopenhauer was niet bepaald een lachebekje. Vrouwen deugden in zijn ogen niet, maar mannen, het Christendom, de filosofie, de ethiek, het onderwijs, etc. evenmin. Er deugt eigenlijk niets. Maar anders dan andere Duitse filosofen als Kant en Hegel is hij voor iedereen goed leesbaar. Je moet wel een beetje tegen zijn pessimisme kunnen.

De hoofdstukjes in deze bundel luiden bijvoorbeeld: ‘Over de nietigheid van het bestaan’ of ‘Over het lijden van de wereld’. Gelukkig valt er ook veel te lachen als je het niet te serieus neemt. En die vrouwen… Schopenhauer had uiteraard een verstoorde relatie met zijn moeder en getrouwd is hij nooit. ”Zijn argwaan tegen de soort was er te sterk voor”, staat er in het nawoord van vertaler Wim Raven.

Ten derde wil ik u een boek aan raden van een der merkwaardigste schrijvers die ik ken: George Perec. Hij schreef ooit een boekje waarin de hoofdpersoon op elke pagina van naam verandert en zelfs een heel boek waar de letter E ontbreekt. Dit is bizar genoeg ook vertaald onder de titel ’ t Manco. In de reeks privédomein is een ‘autobiografie’ van hem uitgebracht onder de titel W of de jeugdherinnering.

Er lopen in dit boek twee verhalen door elkaar heen; ik citeer de achterflap: “Centraal staat het verhaal van de achtjarige Gaspard Winckler, een doofstom jongetje dat verdwenen is bij een schipbreuk bij Kaap Hoorn. Iemand die toevallig ook Gaspard Winckler heet gaat naar dat verdwenen jongetje op zoek. Het enige spoor dat wordt gevonden leidt naar het mythische eiland W, een staat waar stringente, maniakale Olympische regels heersen. Maar ook daar worden geen overlevenden van de schipbreuk aangetroffen.”

Vooral de beschrijving van de regels en ‘gebeurtenissen’ op het eiland zijn nogal buitenissig. Een vreemd boek…

Tot slot mijn vierde tip. Bij een prijsvraag van de uitgeverij van privédomein is een paar jaar terug Haat is een deugd van Gustave Flaubert verkozen tot beste privédomein en naar aanleiding hiervan herdrukt.

Flaubert is niet zozeer gek, maar wel erg eigenzinnig en een groot stylist. Haat is een deugd is een keuze uit zijn ruime verzameling brieven. Volgens Flaubert moest een schrijver zichzelf in zijn werk zo min mogelijk laten zien. Maar brievenschrijven is een ander verhaal! Flaubert leeft zich helemaal uit

Hij ergert zich kapot aan van alles en nog wat. Hij heeft weinig op met populaire tijdgenoten, hij schrijft tenslotte niet voor hen, maar voor de mensheid in het algemeen. Flaubert moet weinig hebben van de kerk,  de pers, het socialisme, de regering, zogenaamde goede manieren, algemeen kiesrecht, het volk, etc.

Aan het eind van zijn leven raakt hij steeds vermoeider. Het schrijven wordt meer en meer een worsteling. En hij was al geen snelschrijver. Hij verliest veel vrienden en raakt een kapitaal kwijt aan zijn nichtje. Hij correspondeert uitvoerig met o.a. George Sand en Toergenjev. De laatste is een van de weinigen echte vrienden die overblijft.

In zijn brieven is Flaubert soms buitengewoon somber en cynisch, maar hij schrijft het zo mooi op. Echt een boek om in de vakantie tijd voor uit te trekken; veel leesplezier!

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.