Ons dorp (De Boekenneus Alek Dabrowski)

22 feb 2017

De Boekenneus steekt zijn neus graag in boeken. Hij leest fictie en non-fictie en heeft een neus voor actuele verhalen en levenslessen in de literatuur. De boekenneus is Alek Dabrowski.

De maatschappelijke tegenstellingen in met name Westerse landen, worden soms geduid als een tegenstelling tussen stad en platteland. In Polen, Turkije en de Verenigde Staten zag je in de verkiezingsuitslagen dit verschil terug. Grofweg bevindt de linkse elite zich in Warschau, Istanbul en New York, terwijl het volk huist op het platteland. Stedelingen hebben nogal eens een rooskleurige voorstelling van het leven buiten de stad. Wim Sonneveld zong er vol nostalgie over: ‘Dit dorp, ik weet nog hoe het was, de boerenkind'ren in de klas, een kar die ratelt op de keien … Wat leefden ze eenvoudig toen in simp'le huizen tussen groen met boerenbloemen en een heg.’

Veel romans spelen zich af op het platteland. Een heel genre – de streekroman – is geworteld in het boerenland. Dat dit leven onnoemelijk zwaar is, is te lezen in Het purperen land van de Amerikaanse schrijfster Edna Farber. De roman uit 1924 vertelt het verhaal van Selina DeJong. Zij is van Nederlandse afkomst en een groot deel van het boek speelt zich af op het boerenland ten zuiden van Chicago, waar zich vanaf 1840 Nederlandse immigranten vestigden.

Na de dood van haar vader wordt de jonge Selina onderwijzeres op het platteland. Ze trekt in bij een Hollandse boerenfamilie en leert het harde boerenleven kennen. De eerste keer dat zij, op een kar naast de boer gezeten, tussen de kolenvelden van het purperen land doorrijdt is zij verrast door de schoonheid ervan. ‘Mooie kolen’, zegt zij. De boer kijkt haar verbaasd aan en begint te lachen. Jaren later is het nog steeds een goeie grap: mooie kolen. De enige die haar oog voor schoonheid begrijpt is de oudste zoon in het gezin, Roelf.

Selina trouwt met een zwijgzame boer. ’s Morgens staat zij gewoonlijk om vier uur op, werkt op het land om ‘de dag om negen uur ‘s avonds geradbraakt af te sluiten, na zeventien uur fysieke arbeid.’ Selina wil haar zoon een degelijke opleiding geven. Haar man ziet het nut er niet van in. ‘Lezen en schrijven en cijferen, dat moet een boer kunnen. De rest is zotheid. Gisterenavond leert hij dat Constantinopel de hoofdstad is van Turkije, kost nog dure lampolie ook. Waarom moet een groentekweker weten dat Constantinopel de hoofdstad is van Turkije? Daar groeien de rapen niet harder van.’

Het leven van Selina en van de meeste boeren in haar omgeving draait om zuinigheid en noeste arbeid. De boeren ontkomen niet aan hun zware lot. De meesten blijven hun leven lang dicht bij hun geboortegrond wonen. De boerenzoon Roelf loopt op jonge leeftijd weg van de boerderij. Hij slaagt er als een van de weinigen in een andere keuze te maken.

Op het platteland is de dorpspolitiek nooit ver weg. De strijd tussen het individu en de heren met macht is vaak beschreven. Willem Elsschot heeft dit in De verlossing op meesterlijke wijze gedaan. Hij vertelt het verhaal van Pol, die zijn vrouw slaat en in het dorp een levenslange strijd voert met de pastoor.

De oude pastoor vindt hem een gevaar voor de gemeente. ‘Niet zozeer om dat slaan op Desideria, want dat was méér voorgekomen, als wel omdat hij te Groendal de eenige man was die boeken las.’ Bovendien laat Pol zich oneerbiedig uit over de Heere God. De strijd begint pas goed met de nieuwe en strenge pastoor Kips. Vanaf de kansel verbiedt hij de dorpelingen te kopen in een winkel van een goddeloze. Pol raakt zijn inkomsten kwijt. De twee geven elkaar niets toe. Het advies van een advocaat om het bij te leggen, beantwoordt Pol met: ‘ik sterf liever.’ De godsdienstige dochter Anna tracht de twee mannen te verzoenen, tevergeefs. Het loopt met hen slecht af, maar het boek eindigt met een overwinning voor Anna.

Zowel in ‘Het purperen land’ als in ‘De verlossing’ wordt een meer realistisch beeld geschetst van het platteland dan in het lied ‘Ons Dorp’. De boeken zijn al bijna 100 jaar oud, maar het zware werk dat vandaag de dag op de boerderij wordt verricht, is nog altijd van een andere orde dan het werk dat een gemiddelde intellectueel in een grote stad uitvoert. Stadsmensen zoals ik vergeten dat nog wel eens. 

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.