Erasmus voor nu, voor iedereen

03 feb 2015

Desiderius Erasmus van Rotterdam (1466-1536) had opvattingen die voor ons vandaag de dag relevant en waardevol zijn. Daarom houdt de Bibliotheek Rotterdam zich bezig met Erasmus. Daarom vanaf nu ook dit weblog. Om duidelijk te maken waarover Erasmus schreef. Om duidelijk te maken dat zijn ideeën van belang zijn voor iedereen die nu leeft.

We bemoeien ons met Erasmus, omdat we zo veel mogelijk mensen willen laten nadenken over zijn waarden. Misschien leidt dat tot een iets betere wereld—een wereld waarin Erasmus minder nodig is, en minder uitzonderlijk. Natuurlijk bemoeien we ons ook met Erasmus, omdat we zo veel van zijn boeken in huis hebben. Meer dan 100 titels. Duizenden uitgaven. Die geven uiteindelijk het beste beeld van Erasmus, zoals Albrecht Dürer al in 1526 op zijn beroemde Erasmusportret zette.

Erasmus schrijft over wat mensen doen, wat mensen drijft. Centraal in zijn boeken staan taal, gedrag en geloof. Daarom is hij nog steeds relevant. Taal, gedrag en geloof zijn immers in elke samenleving actuele onderwerpen. Denk maar aan taaltoetsen, huftergedrag en fundamentalisme. En Erasmus was een onderwijzer in hart en nieren. Vrijwel al zijn boeken zijn bedoeld om te onderwijzen. Geschreven om het taalgebruik van mensen beter, nauwkeuriger en stijlvoller te maken. Geschreven om het gedrag van mensen te verbeteren. Geschreven om het geloof van mensen oprechter en persoonlijker te maken.

Cruciaal voor Erasmus is het begrip evenwicht. Het goede is volgens hem het midden tussen twee extremen, tussen twee kwaden. Bijvoorbeeld zelfvertrouwen als evenwicht tussen arrogantie en onzekerheid. Evenwicht in mensen zorgt voor evenwicht tussen mensen, voor een evenwichtige samenleving, vindt Erasmus. Hij heeft een afkeer van extremisme, geweld en verdeeldheid.

Erasmus haalde zijn inspiratie vooral uit de Grieks-Romeinse Oudheid. Hij wilde de waarden van die beschaving vertalen naar zijn eigen tijd. Zoals wij nu zijn waarden willen vertalen naar onze tijd. Erasmus waardeerde de Oudheid vooral om morele redenen, niet zo zeer uit wetenschappelijke of antiquarische belangstelling. Precies zo kunnen wij allemaal Erasmus waarderen. Dat is niet voorbehouden aan wetenschappers, geleerden of specialisten.

Natuurlijk was Erasmus ook een kind van zijn tijd en plaats. Zoals wij allemaal. Geloof was voor hem alleen christelijk geloof. Aan islam en jodendom had hij geen boodschap. Hindoeïsme en boeddhisme kende hij niet. Maar ook het protestants-christelijke geloof keurde hij af. Erasmus streefde naar eenheid en eensgezindheid. En over geloof heeft hij genoeg op te merken dat relevant is voor elke gelovige—christen, moslim, jood, hindoe, boeddhist en anderen.

Natuurlijk had Erasmus ook genoeg gebreken. Zoals wij allemaal. Niets menselijks was hem vreemd. Deze Erasmus was dan ook geen heilige. Hij was een schrijver die zijn ideeën over mens en maatschappij literair heeft opgeschreven. Daarom is hij ook vandaag de dag voor ons relevant en waardevol.

 

Verhelderend

Hoi Adrie, Een verhelderend stuk over Erasmus. Ik heb ooit de lof der zotheid tot me genomen (als luisterboek) en het viel me toen op dat Erasmus nog verrassend actueel is, zoals jij aangeeft. Ik kijk uit naar je volgende blog. Ik heb het met plezier gelezen.

Filosofie terug waar die hoort: in de Markthal (de nieuwe)

Met de directie van de Markthal heb ik besproken of het een goed idee zou zijn het filosofische debat in Rotterdam te vestigen waar de mensen komen, namelijk in de markthal. Het lijkt hen een goed idee. Zij zouden dit graag uitwerken met mensen die verstand hebben van filosofen en van filosofie. We hebben natuurlijk even de koppeling gemaakt naar de speakers corner in Hyde Park, Londen als een voorbeeld. Maar ik heb herinneringen opgehaald aan de Maashaven in Rotterdam, waar menige standwerker met het publiek,naast verkoop,ook allerlei denkwijzen debiteerden. Is dit te Socratisch? Past dit in vernieuwing van de traditie van Erasmus in 'zijn stad'?

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.