Erasmus : Gedraag je een beetje!

10 feb 2015

“De essentie van goede manieren is: Fouten van een ander door de vingers zien en zelf in niets tekortschieten.” Dit schrijft Erasmus van Rotterdam in zijn boek “Goede manieren voor kinderen” uit 1530. Het boekje barst van alledaagse praktische adviezen:

Wrijf je neus niet schoon aan je pet of je jas.
Als je moet niezen waar anderen bij staan, draai je dan om.
Let erop dat je geen luizen of ander ongedierte huisvest.
Voortdurend je lichaam krabben in gezelschap is ongemanierd.
Handen wassen en nagels schoonmaken voordat je aan tafel gaat.

Erasmus is een geleerde leraar die schrijft over taal, gedrag en geloof. Maar hij heeft een afkeer van abstracte geleerdheid. Erasmus schrijft over concrete dingen. Bijvoorbeeld hoe kinderen zich moeten gedragen aan tafel. Of welk gedrag iemand moet aanleren die voorbestemd is om een vorst te worden. (In een boek geschreven voor de latere Karel V, maar geschikt voor elke leider.)

Vaak verpakt Erasmus zijn ideeën in literatuur. Meer dan eens kiest hij voor de vorm van een dialoog. Want deze vorm houdt de aandacht van de lezer beter vast en laat zo de inhoud beter beklijven, zegt Erasmus zelf—over zijn boek “De Ciceroniaan” uit 1528, een dialoog over verslaving en literair fanatisme.

Uit dialogen bestond ook zijn destijds populairste boek: niet “Lof der Zotheid” maar “Gesprekken”. Deze verzonnen gesprekken laten prachtig zien, hoe de drie hoofdthema’s (taal, gedrag en geloof) bij Erasmus vaak samen aan de orde zijn. Hij begon deze gesprekken te schrijven om privéleerlingen Latijn te leren. Door personages in een gesprek op elkaar te laten reageren, kun je veel afwisseling in woordenschat en zinsbouw aanbrengen. Zo leren je leerlingen sneller meer woorden en zinsconstructies. Taal betreft dus vooral de vorm van de tekst.

De inhoud van een gesprek laat Erasmus vaak over gedrag of geloof gaan. Neem het gesprek tussen een abt en een geschoolde vrouw. De abt wil niets weten van lezen of studeren. Hij gaat liever uitbundig eten, te veel drinken of zijn geld vergokken. De vrouw daarentegen pleit voor verantwoord gedrag en ze heeft plezier in kennis opdoen en boeken lezen. In de tijd van Erasmus gingen meisjes trouwens niet naar school en ze leerden zeker geen Latijn. Erasmus laat hier dus ook zien dat hij voor zijn tijd “feministische trekjes” had.

In het amusante gesprek “Schipbreuk” vertelt een overlevende wat hij meemaakte, toen zijn schip in een verwoestende storm terechtkwam. Het hele gesprek is een schilderij in woorden. Erasmus brengt het verhaal als een film. Hij laat zien waartoe mensen zich kunnen verlagen als het om hun hachje gaat. Ook maakt hij belachelijk hoe we regeltjes en rituelen soms veel te belangrijk zijn gaan vinden. De eerste die veilig aan wal komt, is een ingetogen vrouw met kind die door haar oprechte geloof wordt gered.

Zoals Erasmus elders schrijft: Met bescheidenheid bereik je vaak meer dan met brutale eisen. Gedraag je!

 

Erasmus : Gedraag je een beetje!

Mooi! Brutalen hebben de halve wereld; zachtmoedigen de andere.....

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.