Erasmus en de wereld

01 apr 2015

Vandaag is in Rotterdam bekendgemaakt, wie het winnende ontwerp heeft gemaakt om de plek van Erasmus’ geboortehuis in Rotterdam op een goede en mooie manier te markeren. Dat huis zelf is al eeuwen verdwenen. Maar waar het stond, is precies bepaald. Die plek moet nu een Rotterdams monument worden.

Was Erasmus ook thuis in Rotterdam? Niet per se. Veel over zijn geboorte is onzeker. Dat hij in Rotterdam is geboren, is niet te bewijzen, maar wel zeer waarschijnlijk. In welk jaar hij is geboren, is ook onzeker. Waarschijnlijk in 1466. Hoe dan ook is Erasmus alleen als baby in Rotterdam geweest. Al snel namen zijn ouders hem mee naar Gouda. Terug in Rotterdam is hij nooit meer geweest.

Toch noemt Erasmus zichzelf vanaf zijn allereerste publicatie een Rotterdammer. Hij voelde dus zelf een band. En dat had tot gevolg, dat Rotterdam in zijn roem deelde. Rotterdam was destijds een kleine stad in de schaduw van Dordrecht, Delft, Gouda en zo. Maar als geboorteplaats van de toenmalige Einstein ging de naam Rotterdam door heel de westerse wereld van die tijd. Erasmus zelf schreef alleen in het Latijn. Maar zijn boeken werden in vele talen vertaald. En in al die vertalingen, in al die talen staat Rotterdam op de titel.

Erasmus staat bekend als een wereldburger, een kosmopoliet. Zelf gaf hij het praktische voorbeeld door op veel plaatsen in Europa te wonen en te werken. Even voor de goede orde: Voor Erasmus stond de wereld gelijk aan Europa. Amerika werd pas ontdekt toen hij 26 jaar oud was. Andere continenten waren grotendeels onbekend. Binnen zijn wereld was Erasmus een reiziger. Je kunt hem de eerste Europeaan noemen.

Op het gebouw van de Bibliotheek Rotterdam staat: “Heel de wereld is je vaderland” met daaronder de naam Erasmus. Maar deze woorden zijn geen eigen citaat van Erasmus zelf. Het is een gezegde uit de Grieks-Romeinse literatuur dat Erasmus opnam in zijn boek Spreekwoorden (Adagia). Hij legt uit waar het spreekwoord vandaan komt en wat het betekent. Dat is: Wie verstandig is, is thuis waar het hem goed gaat—dat kan op elke plek ter wereld zijn; waar je bent geboren, is niet erg van belang.

Het bekendste citaat van Erasmus in dit verband is: “Ik wil een burger van de wereld zijn, een landgenoot van iedereen.” Dit schrijft hij in een brief uit 1522. Het was geen gril. Ook in andere brieven laat hij zich zo uit. Bijvoorbeeld in 1517: “Niet lang op één en dezelfde plek leven is het soort leven dat mij aanspreekt, zolang mijn boeken me maar kunnen vergezellen.” En daar zijn we bij de essentie. Het gaat Erasmus om zijn boeken, om wat hij schrijft en vindt. Daarmee wil hij mensen bereiken. Hij is dus thuis waar zijn boeken zijn, zoals hij letterlijk schrijft op 5 april 1518. Zo’n thuis is nu de Bibliotheek Rotterdam, met vijfduizend boeken van Erasmus.

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.