Erasmus & Aboutaleb

17 mrt 2015

Op 20 februari 2015 was Ahmed Aboutaleb, burgemeester van Rotterdam, te gast in het televisieprogramma De Wereld Draait Door op NPO1. Aboutaleb blijkt een grote fan van Erasmus te zijn. De islam heeft dragers van Erasmus nodig, vindt hij.

Eerst even luisteren naar burgemeester Aboutaleb zelf. Dit zei hij tegen Matthijs van Nieuwkerk:

Dat is nog eens wat anders dan je speech opleuken met citaatjes van Erasmus. Aboutaleb waardeert Erasmus in de kern. Voor hem staat Erasmus symbool voor het gematigde geluid, voor emancipatie van het geloof, voor een positieve rol van geloof in de samenleving.

Inderdaad was geloof de kern van Erasmus’ gedachtegoed. Erasmus noemde zichzelf een theoloog. Hij was een overtuigde christen. Zijn leven lang bleef hij de katholieke kerk trouw. Van Luther en de protestanten wilde hij niets weten. Eensgezindheid onder christenen vond hij cruciaal. Een splitsing kon volgens Erasmus alleen maar ellende opleveren.

Erasmus had wel kritiek op de kerk. Te veel functionarissen leefden niet volgens hun geloof, vond hij. “Christus wordt te schande gemaakt door mensen die alleen in naam iets met hem gemeen hebben” schrijft Erasmus in zijn Ciceronianus (1528)—nota bene een satire op literaire verslaving. Ook in Lof der Zotheid (1511)—een satire op mens en maatschappij—krijgen schijnchristenen er flink van langs.

Regels en rituelen van de kerk vond Erasmus trouwens maar een middel, geen doel op zichzelf. De beste voorbereiding op de dood is een goed leven. Dat een priester je vlak voor je dood het laatste oliesel toedient, is van ondergeschikt belang. Dat je als een goede christen hebt geleefd, dat is cruciaal.

Volgens Erasmus moet de kerk als instelling een ondergeschikte rol in het leven van gelovigen spelen. De kerk moet niet op de voorgrond staan. Waar het om draait, vindt Erasmus, is persoonlijke geloofsbeleving—de directe band tussen individuele gelovigen en hun God.

Om deze reden vertaalde Erasmus de brontekst van het christelijke geloof—het Nieuwe Testament—in de taal die elke man in zijn tijd op school leerde: Latijn. Zo kon iedere geschoolde christen zelf putten uit de bron van z’n eigen geloof, rechtstreeks, zonder tussenkomst van anderen. Een revolutionaire daad die Erasmus op veel kritiek uit de hoek van de gevestigde orde kwam te staan.

Zelf was en bleef Erasmus altijd een gematigde stem. Ook in latere tijd, wanneer extreme geluiden hoogtij vierden, werd Erasmus vaak aangehaald door gematigde partijen. Bijvoorbeeld door Hugo de Groot en de remonstranten in de eerste helft van de 17e eeuw. Of door Pierre Bayle, “de filosoof van Rotterdam” en wegbereider van de Verlichting, die Erasmus bewondert en prijst in zijn beroemde Dictionnaire (1697). En nu dus door Ahmed Aboutaleb.

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.