Dolfinarium Erasmus

10 mrt 2015

Neem nou HAAST JE LANGZAAM. Een spreekwoord uit de Grieks-Romeinse Oudheid. Erasmus nam het op in zijn boek met spreekwoorden (Adagia). Het gaat hier dus over taal. Maar het gaat ook over gedrag. Dat blijkt als Erasmus uitlegt wat het spreekwoord betekent.

In de jaren 1490 studeerde Erasmus in Parijs. Hij had weinig geld. Om bij te verdienen gaf hij privéles aan rijke jongens. Voor zijn lessen maakte hij zijn eigen lesmateriaal. Zo ook een verzameling spreekwoorden die hij tegenkwam bij het lezen van Grieken en Romeinen.

Een van die spreekwoorden is HAAST JE LANGZAAM. De vorm alleen al leert je iets over taal. Het is een paradox, een schijnbare tegenstelling. Hoe kun je je langzaam haasten? Is dat niet tegenstrijdig? Elke taal heeft stijlfiguren waarmee je een tekst kunstiger en aantrekkelijker kunt maken. Bijvoorbeeld paradox, maar ook hyperbool, litotes, eufemisme en zo veel meer.

Erasmus vertelt, bij welke klassieke auteurs je dit spreekwoord tegenkomt en wat het betekent. Met andere woorden, wanneer je het zelf in je eigen teksten kunt gebruiken. Erasmus is en blijft een onderwijzer: Hij wil je iets leren waar je beter van wordt, iets waarmee je je voordeel kunt doen. “Mensen worden niet geboren, ze worden gemaakt” schrijft hij in 1529.

Wat is dan de betekenis? HAAST JE LANGZAAM wil zeggen: Combineer de snelheid van toewijding met de traagheid van nauwkeurigheid. Als je gedreven bent om iets voor elkaar te krijgen, maak je vaart. Dat is prima. Maar iets voor elkaar krijgen moet niet je enige doel zijn. Je moet iets goed voor elkaar willen krijgen. En kwaliteit kost tijd. Dat is goed, want kwaliteit is de moeite en de investering waard. Hiermee zijn we dus bij het onderwerp gedrag.

Erasmus schreef over dit spreekwoord al in zijn eerste boekje Adagia, dat in 1500 in Parijs verscheen. Hierin staan 838 spreekwoorden met korte toelichtingen. Acht jaar later publiceerde Erasmus in Venetië een veel dikkere versie. Hierin staan meer dan drieduizend spreekwoorden! En ook de toelichtingen zijn vaak flink uitgedijd.

Bij HAAST JE LANGZAAM grijpt Erasmus de kans om flink van leer te trekken tegen drukkers en uitgevers. Hij vindt dat ze tegen dit spreekwoord zondigen door zich niet te bekommeren om de kwaliteit van de boeken die ze uitgeven. Het gaat ze alleen om de winst, schrijft Erasmus. Daar had hij zelf ook last van. Auteursrecht bestond niet, dus iedereen kon uitgeven wat hij wilde. Ook boeken van Erasmus dus. Als die dan vol fouten stonden, kreeg Erasmus kritiek, terwijl hij er niets aan kon doen.

De dikke Adagia verscheen in 1508 in Venetië bij de beroemde drukker Aldo Manuzio, die wel bekend stond om zijn kwaliteit. Zijn logo was dan ook de beeldversie van dit spreekwoord! We zien een dolfijn die om een anker slingert. Het anker staat symbool voor traagheid en kwaliteit, de dolfijn voor snelheid en enthousiasme.

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.