Cijfers en letters en Erasmus

18 feb 2015

Wij leven in een tijd waarin beelden en cijfers regeren. We kunnen foto’s maken op elk moment dat we willen. Stilstaande en bewegende beelden bepalen het nieuws. Slecht nieuws is eerder nieuws dan goed nieuws. Slecht nieuws is eerder nieuws als er beeld van is. Door internet is elk beeld in een mum van tijd over de hele wereld te zien.

Cijfers zijn cruciaal voor economie en markt. Economie en markt bepalen onze maatschappij. Economie en markt drukken we uit in cijfers. Kwaliteit van een product? Zeg het met cijfers (prijs, verkoopaantallen). Kwaliteit van een wetenschapper? Zeg het met cijfers (aantal publicaties). Kwaliteit van een programma? Zeg het met cijfers (aantal kijkers en volgers).

Erasmus leefde in een tijd waarin het woord centraal stond.

Ook in Erasmus’ tijd had je natuurlijk beelden. Erasmus liet portretten van zich maken door beroemde kunstenaars, zoals Metsys, Dürer en Holbein. Ook op penningen, die hij cadeau gaf als relatiegeschenk. Zo kregen onbekenden ook letterlijk een beeld bij het woord Erasmus. Maar allemaal op piepkleine schaal vergeleken met nu. Het was toen nog lang niet zo, dat iets niet bestond als er geen beeld van was. En Dürer zette niet voor niets op zijn Erasmusportret: Een beter beeld geven zijn boeken!

Om cijfers heeft Erasmus zich nooit bekommerd. Voor hem was het woord alles. Uiteindelijk het Woord dat hij als overtuigde christen las in het Nieuwe Testament. Maar om te beginnen het woord waarmee beschaafde mensen elkaar aanspreken—op een juiste, nauwkeurige en sierlijke manier.

Voor Erasmus staat vast dat we het dan hebben over de taal Latijn, en wel het Latijn van de klassieke schrijvers voor wie deze taal de moerstaal was. In Erasmus’ tijd was Latijn al eeuwenlang de internationale taal van iedereen die naar school was geweest. Maar rond 1500 was Latijn allang geen actuele moerstaal meer—een belangrijk verschil met de internationale voertaal van nu, Engels.

Sinds de klassieke Oudheid had Latijn zich verder ontwikkeld als geschreven taal. Woordenschat, grammatica, spelling en uitspraak hadden zich op verschillende plekken verschillend ontwikkeld. In de wetenschap was een uitgebreid jargon voor specialisten ontstaan. In de 14e eeuw begon in Italië een tegenbeweging die terug wilde naar het Latijn van Horatius en Cicero en zo—de klassieke schrijvers voor wie Latijn nog wel de moerstaal was geweest en die het meesterlijk beheersten.

Deze beweging noemen we humanisme. Ook Erasmus was een humanist. Hij wilde terug naar de bronnen. Hij wilde het klassieke Latijn beheersen, schrijven en spreken. Dus zo veel mogelijk klassieke schrijvers lezen. Hij was wars van jargon. Juist, nauwkeurig en sierlijk taalgebruik was voor Erasmus een keiharde voorwaarde voor beschaving. En voor kwaliteit. Om te beginnen op school. Daar kwamen voor hem geen cijfers of beelden bij kijken.

 

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt spam-inzendingen te voorkomen. Let op: hoofdlettergevoelig.
Beeld-CAPTCHA
Voer de bovenstaande karakters in.